w

Aksolotle: Urocze, olbrzymie salamandry z Meksyku

Aksolotle to urocze, charyzmatyczne salamandry, które mają niemalże niewiarygodną zdolność regeneracji części ciała. Jednak zanieczyszczenie środowiska i urbanizacja stanowią poważne zagrożenie dla przetrwania tego gatunku.

Aksolotle (Ambystoma mexicanum) to płazy należące do jedynego żyjącego rodzaju z rodziny Ambystomatidae. Istnieje ponad 30 gatunków salamander z rodzaju Ambystoma, znanych jako salamandry kretowe, według danych AmphibiaWeb (otwiera się w nowej zakładce) Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.

Aksolotle osiągają przeciętnie długość 9 cali (20 centymetrów), ale niektóre z nich dorastają do ponad 12 cali (30 cm) długości. W niewoli salamandry żyją średnio od 5 do 6 lat, ale niektóre dożywają nawet 17 lat, według danych The Animal Ageing and Longevity Database Uniwersytetu w Liverpoolu (otwiera się w nowej zakładce).

GDZIE ŻYJĄ AKSOLOTLE?

Dzikie aksolotle żyją wyłącznie w bagnistych pozostałościach jeziora Xochimilco i kanałach prowadzących do niego na południowych obrzeżach miasta Meksyk. Aksolotle żyły również kiedyś w jeziorze Chalco, innym z pięciu “wielkich jezior” miasta Meksyk, nad którym osiedlili się starożytni Aztekowie. Jednak wszystkie te jeziora, z wyjątkiem Xochimilco, zostały osuszone w latach 70. ubiegłego wieku, aby zapobiec powodziom i umożliwić rozwój miast – donosi NBC News (otwiera się w nowej zakładce).

Mięsożerna dieta aksolotli historycznie plasowała je na szczycie łańcucha pokarmowego. Zjadają wszystko, co uda im się złapać: Mięczaki, ryby i stawonogi, takie jak owady i pająki. Zjadają nawet siebie nawzajem. W latach 70. i 80. XX wieku Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa wprowadziła do siedlisk salamandry tilapię i karpie, aby zapewnić miejscowej ludności więcej białka – podaje JSTOR Daily(otwiera się w nowej zakładce). Ryby te żywią się młodymi aksolotlami i stanowią inwazyjne zagrożenie dla salamandry.

JAK ROZMNAŻAJĄ SIĘ AKSOLOTLE?

Rozmnażanie aksolotli zaczyna się od tańca – dosłownie. Jak podaje portal Animal Diversity Web (otwiera się w nowej zakładce) Uniwersytetu Michigan, po tym, jak samiec i samica szturchają się i głaszczą nawzajem po otworze moczowo-płciowym, zwanym kloaką, salamandry kroczą w kółko, jakby tańczyły walca. Samiec odsuwa się od samicy i uwodzicielsko macha ogonem, wabiąc samicę, by podążyła za nim. Gdy dwoje partnerów tańczy razem, samiec upuszcza małą białą kapsułkę pełną spermy, zwaną spermatoforem. Samiec, trzymając samicę w objęciach, posuwa się naprzód do momentu, gdy samica prześlizgnie się po spermatoforze i zbierze go swoją kloaką.

Aksolotle odbywają zaloty raz w roku, zwykle między marcem a czerwcem. Po zakończeniu zalotów samica aksolotla przyczepia pojedynczo od 100 do 300 galaretowatych jaj do roślin wodnych lub skał. Około 10-14 dni później z jaj wylęgają się młode, które muszą radzić sobie same. Dojrzałość płciowa aksolotli trwa około roku.

DLACZEGO AKSOLOTLE SĄ ZAGROŻONE?

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych (otwiera się w nowej zakładce) uważa aksolotle za krytycznie zagrożone, a ich populacja maleje. Badania przeprowadzone w 1998 i 2008 roku wykazały, że gęstość populacji spadła z około 6000 osobników na kilometr kwadratowy (0,4 mili kwadratowej) do 100 osobników na kilometr kwadratowy. Najnowsze badania przeprowadzone w 2015 roku wykazały, że na kilometr kwadratowy przypada około 35 osobników.

Zanieczyszczenie środowiska było szczególnie szkodliwe dla tego gatunku. Złe przepisy dotyczące odpadów i rosnąca turystyka w mieście Meksyk powodują, że śmieci, plastiki, metale ciężkie i wysoki poziom amoniaku wyciekającego z oczyszczalni ścieków zatykają kanały, w których żyją salamandry.

We współpracy z rządem Meksyku naukowcy, rolnicy i organizacje non-profit pracują nad przywróceniem siedliska aksolotla, wykorzystując pływające wyspy z roślin wodnych, kłód i błota zwane chinampas do filtrowania zanieczyszczonej wody – donosi National Geographic (otwiera się w nowej zakładce). Organizacje zapewniają również zainteresowanym turystom możliwość zobaczenia salamandry w jej naturalnym środowisku, a dochód z tego tytułu przeznaczają na działania ochronne.

Chociaż w laboratoriach badawczych na całym świecie istnieje znaczna populacja aksolotli w niewoli, licząca kilka tysięcy osobników, salamandry te pochodzą od 34 osobników przewiezionych do Paryża z Xochimilco w Meksyku w 1863 roku. W związku z tym populacja ta cierpi z powodu wysokiego wskaźnika chowu wsobnego – co stanowi poważny problem w tworzeniu zdrowej i zrównoważonej populacji.

AKSOLOTLE W BADANIACH NAUKOWYCH

Wśród charakterystycznych talentów aksolotla jest zdolność do regeneracji niemal każdej części ciała: stóp, nóg, ogonów, a nawet fragmentów serca i mózgu. Płazy te potrafią nawet zmobilizować komórki macierzyste – komórki, które mogą przekształcić się w każdą potrzebną komórkę – do naprawy uszkodzonego rdzenia kręgowego, jak donoszą naukowcy w 2021 roku w czasopiśmie eLife(otwiera się w nowej zakładce). Aksolotle nie poprzestają na regeneracji swoich własnych części ciała. Między aksolotlami można przeszczepiać różnego rodzaju narządy, w tym oczy, bez odrzucenia przez układ odpornościowy organizmu biorcy. W 1968 roku naukowcy wykazali, że można nawet przeszczepić głowę (otwiera się w nowej zakładce) jednego aksolotla innemu aksolotlowi, która funkcjonowała normalnie. Połączenie tych zdolności sprawia, że aksolotle są atrakcyjnymi organizmami modelowymi dla naukowców.

Ta zdolność do regeneracji kończyn i narządów przyczyniła się do rozwoju badań w dziedzinie biologii regeneracyjnej, zwłaszcza w zastosowaniach medycznych. Naukowcy w 2013 roku odkryli, że białe krwinki zwane makrofagami są niezbędne dla zdolności regeneracyjnych aksolotli. Bez tych komórek salamandry po prostu tworzą bliznę w miejscu urazu, co sugeruje, że makrofagi w jakiś sposób hamują tworzenie się blizny. W 2021 r. badacze opublikowali w czasopiśmie “Frontiers in Cell and Developmental Biology” informację, że makrofagi salamandry pochodzą z jej wątroby (otwiera się w nowej karcie), a nie ze szpiku kostnego, jak ma to miejsce u ludzi. Chociaż regeneracja tkanek i organów u ludzi jest prawdopodobnie o wiele bardziej skomplikowana niż u salamandry, odkrycie to dostarcza badaczom nowego i nieco nieoczekiwanego miejsca, w którym można szukać u ludzi potencjalnych terapii regeneracyjnych.

Źródło: www.livescience.com

Zdjęcie: Jeffrey Lagmay

Ten wpis został stworzony w naszym świetnym, łatwym do używania formularzu przesyłania wpisów. Stwórz swój wpis!

Zgłoś nadużycie

Co myślisz?

Dodaj komentarz

Spotkanie z mistrzem :) jebłem …

Nadeszła kryptowalutowa zima, a Coinbase ma kłopoty